ΑΠΟΨΗ: Το εμπόριο απογειώνεται αλλά τρομάζει 

Οδηγούμαστε σε νέα λουκέτα; Τα δεδομένα της αγοράς, η οποία είναι σκληρή και ενίοτε λειτουργεί ακαριαία.

κ
Γράφει ο: 
Αντρέας Κωστουρής 
Twitter: @ACostouris
 
 

Νέες υπεραγορές. Πολλές νέες υπεραγορές. Αύξηση του τζίρου, αύξηση στον πληθωρισμό, αύξηση του ΑΕΠ, αύξηση του τουρισμού. Αλληλένδετα στοιχεία τα οποία παρά τον θετικό αντίκτυπο που αποτυπώνεται στα στοιχεία που ευρύτερα αφορούν την οικονομία, προκαλούν προβληματισμό, ο οποίος σαφώς άπτεται της βιωσιμότητας επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο λιανικό εμπόριο. Η ραγδαία αύξηση των νέων καταστημάτων σε συνδυασμό με τον πόλεμο τιμών μπορεί να αποβεί μοιραίος για όσους δεν καταφέρουν να διατηρήσουν την επικερδότητά τους σε ικανοποιητικό επίπεδο. 

Άνοιγμα όλο και περισσότερων υπεραγορών 
Μιλώντας για νέα καταστήματα, θα πρέπει να προσεγγίσουμε το θέμα σε ένα χρονικό πλαίσιο έξι και πλέον ετών, δηλαδή από την κατάρρευση της πάλαι ποτέ μεγαλύτερης αλυσίδας λιανικού της Κύπρου, των υπεραγορών Ορφανίδη. Από τότε μέχρι σήμερα, σημαντικός αριθμός καταστημάτων που ανήκε στον Ορφανίδη, πέρασε μέσω τραπεζών σε άλλους παίκτες του λιανικού, την ώρα που νέα καταστήματα δημιουργήθηκαν σε όλες τις πόλεις. 

Παράλληλα και έχοντας -ως αγορά- διανύσει αρκετά χρόνια σε ύφεση, οικονομική αστάθεια και εντός υψηλής ανεργίας και αποπληθωρισμού, έχουμε βιώσει και το παράδοξο της κούρσας διαδοχής της κυριαρχίας του Ορφανίδη. Οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές του λιανικού εμπορίου, δίνουν τη μάχη της επικράτησης, αγνοώντας - όπως φαίνεται- τους κύκλους της οικονομίας και δη του εμπορίου, που για εσωτερικούς αλλά και ασύμμετρους εξωτερικούς παράγοντες (τιμές πρώτων υλών, τιμές πετρελαίου, τουρισμός, στρατιωτικές συρράξεις κ.α.) που μπορεί να οδηγήσουν σε μια νέα περίοδο ύφεσης στην Κύπρο. 

Ο «καθρέφτης» της Λακατάμειας 
Σε έναν από τους μεγαλύτερους Δήμους της Λευκωσίας, στη Λακατάμεια, αποτυπώνεται -τα τελευταία χρόνια- με τον πιο απόλυτο τρόπο η πιο πάνω τάση. Πρόκειται για έναν Δήμο με πληθυσμό πέριξ των 40-50 χιλιάδων ατόμων, στον οποίο προ μερικών ετών λειτουργούσαν μονάχα μια-δυο υπεραγορές και άλλα πέντε-έξι μπακάλικα της γειτονιάς. Προφανώς οι ανάγκες για το μεγάλο ψώνισμα καλύπτονταν και από μεγαλύτερες υπεραγορές με σχετική εγγύτητα στον Δήμο. 

Τα τελευταία, ωστόσο, χρόνια διάφορες επιχειρήσεις φαίνεται να έχουν επαναξιολογήσει την προοπτική της Λακατάμειας, έχοντας δημιουργήσει εκεί νέα καταστήματα. Πέραν της μεγάλης τάσης στη λειτουργία νέων καφετεριών και καταστημάτων ένδυσης και υπόδησης, εντός δημοτικών ορίων λειτουργούν πλέον καταστήματα αλυσίδων υπεραγορών, ενώ πολύ σύντομα θα λειτουργήσει και το νέο εμπορικό κέντρο, στο οποίο επίσης θα λειτουργεί υπεραγορά και μάλιστα του Αθηαινίτη, γνωστού ανά το παγκύπριο για τις χαμηλές τιμές και το διττό μοντέλο -λιανικού και χονδρικού εμπορίο- με το οποίο δουλεύει. 

Μάλιστα, στη Λακατάμεια και σε μια ακτίνα 100-200 μέτρων λειτουργούν τρεις υπεραγορές (Κκολιάς, Lidl και ΑλφαΜέγα). Όλα αυτά σε μια περιοχή χωρίς επιχειρήσεις, χωρίς μεγάλα οικιστικά project, με σταθερό -σχετικά- πληθυσμό τις τελευταίες δύο δεκαετίες και βεβαίως χωρίς τουρισμό. 

Ο τουρισμός βοηθά παραλιακά 
Κι αν κάποιος λογικά σκεφτεί ότι η ραγδαία αύξηση στις τουριστικές ροές τα τελευταία χρόνια βοηθά και το λιανικό εμπόριο, κάτι που εν μέρει ισχύει, στις αποκεντρωμένες περιοχές της ευρύτερης Λευκωσίας δεν ισχύει και για αυτό δεν χρειάζεται δεύτερη σκέψη. 

Αυτό που - ως επιχείρημα- στέκει για τον συνωστισμό επιχειρήσεων, όπως περιγράφεται στην περίπτωση της Λακατάμειας, είναι η προοπτική αύξησης του πληθυσμού τα επόμενα χρόνια. Εάν πρέπει να σταθούμε στη συγκεκριμένη περιοχή, φαίνεται να έχει αξιολογηθεί ως ένας Δήμος ο οποίος λόγω τάσεων αποκέντρωσης, έλλειψης διαθέσιμης γης ή άλλων ακινήτων για ιδιοκατοίκηση στα αστικά κέντρα ή σε άλλους μεγάλους Δήμους (π.χ. Στρόβολος, Έγκωμη ή Αγλαντζιά) και βεβαίως το υψηλό κόστος στις προαναφερθείσες περιοχές, ωθεί κόσμο σε μια περιοχή που έχει ακόμη αρκετή διαθέσιμη γη. Η εν λόγω τάση συνεπάγεται σημαντικής αύξησης του πληθυσμού τα επόμενα χρόνια. 

Τομέας στον οποίο κυριαρχούν οι ντόπιες επιχειρήσεις 
Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως των σεναρίων για το μέλλον  του τομέα του λιανικού εμπορίου, φαίνεται να ισχύει ακόμη ο παράγοντας της τοπικής επιχείρησης, που μάλλον αντιλαμβάνεται πιο άμεσα τις ανάγκες και τις τάσεις της τοπικής κοινωνίας. Η συντριπτική πλειοψηφία των αλυσίδων υπεραγορών ανήκουν σε Κύπριους επιχειρηματίες, ενώ οι ξένες αλυσίδες είναι μετρημένες παρόλο που κατέχουν σημαντικό μερίδιο της κυπριακής πίτας του λιανικού εμπορίου, που φτάνει το 1/3. 

Οδηγούμαστε σε νέα λουκέτα 
Βάσει όλων των πιο πάνω δεδομένων, εξελίξεων και λογικών συνειρμών για το λιανικό εμπόριο, αλλά και έχοντας κατά νου τις πρόσφατες -σχετικά- περιπτώσεις των Ορφανίδη και Carrefour, γεννάται το ερώτημα: Οδηγούμαστε σε νέα λουκέτα; 

Παρά τη φρενίτιδα νέων υπεραγορών τα τελευταία χρόνια, η τάση δεν φαίνεται να περιορίζεται αφού νέα καταστήματα έχουν ήδη προγραμματιστεί να λειτουργήσουν τα επόμενα χρόνια. 

Παράλληλα, ο πληθυσμός της Κύπρου, η ανάπτυξη της οικονομίας και της κατανάλωσης δεν είναι σε φάση διευρυμένης οικονομικής ανάπτυξης, αλλά ακόμη σε επίπεδο αποκατάστασης από τις βαθιές πληγές που άφησε ο κύκλος της οικονομικής κρίσης, ο οποίος δεν περιορίζεται στην τριετία του Μνημονίου αλλά απλώνεται από το 2011 μέχρι και σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο τζίρος στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο, κατά το 2017 ήταν ακόμη πίσω -και μάλιστα κατά μερικές δεκάδες εκατομμύρια, από αυτόν του 2012! 

Σαφώς, την απάντηση στο ερώτημα, όπως και σε πολλά άλλα θέματα οικονομίας, θα την δώσει η ίδια η αγορά, η οποία είναι σκληρή και ενίοτε λειτουργεί ακαριαία.