Υπάρχουν διάφορες εξηγήσεις για το φαινόμενο της «κατάρας των πόρων»

ΓΡΑΦΕΙ Ο 
ΔΡ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΟΥΛΛΙΚΚΑΣ*

Η κατάρα των πόρων (the resource curse) είναι ένα φαινόμενο που δημιουργείται στις χώρες οι οποίες έχουν πλούσια αποθέματα πλουτοπαραγωγικών πόρων, με σημείο αιχμής τους υδρογονάνθρακες. Παραδείγματα αποτελούν η Βενεζουέλα και η Νιγηρία

Όταν στις χώρες αυτές ανακαλύφτηκε ο μαύρος χρυσός προέκυψε στον πληθυσμό κλίμα ευφορίας. Όλοι νόμισαν πως θα γίνουν σεΐχηδες. Αποτέλεσμα, όλη η παραγωγική δραστηριότητα, όπως, βιομηχανική παραγωγή, υπηρεσίες, ντόπιες παραγωγικές επενδύσεις πλην της εξόρυξης του μαύρου χρυσού καταστράφηκαν. 

>>> ΟΛΗ Η ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ BRIEF ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ <<< 

Οι περισσότερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες είναι σε αυτή την κατηγορία έκτος από χώρες που έχουν εκπονήσει και συμφωνήσει μεταξύ των πολιτικών τους κομμάτων μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό όπως η Νορβηγία. 

Υπάρχει η εντύπωση πως βρίσκοντας πετρέλαιο μπορούμε να γίνουμε Ντουμπάι. Αυτό συνέβη μια φορά, στην αρχή της δημιουργίας του πόλεμου του πετρελαίου, όταν δημιουργήθηκε ο ΟΠΕΚ και κέρδισε μια πρώτη μάχη, αλλά όχι τον πόλεμο. Οι πλουσιότατες σε μεταλλεύματα και υδρογονάνθρακες Αφρικανικές χώρες ζουν κάτω από απολυταρχικά καθεστώτα με τους λαούς τους σε εξαθλίωση επιβεβαιώνοντας την «κατάρα των πόρων». 

Ένα κλασικό παράδειγμα της «κατάρας των πόρων» αποτελεί η Νιγηρία. Μερικοί ντόπιοι ευνοούμενοι, με την εξόρυξη του μαύρου χρυσού, έγιναν υπάλληλοι σε πετρελαϊκές εταιρίες ενώ ο πολύς λαός εξακολουθεί να ζει με 1 δολάριο την ημέρα. Υπάρχουν εκατοντάδες δολιοφθορές στους αγωγούς οι οποίοι κόβονται ως και με πριόνι κάθε χρόνο και χιλιάδες τόνοι πετρελαίου έχουν παρασυρθεί από τους παραποτάμους του Δέλτα του Νίγηρα στη θάλασσα, καταστρέφοντας κυριολεκτικά το οικοσύστημα. 

Υπάρχει ένα μεγάλος αντιπαραγωγικός δημόσιος τομέας μέσω του οποίου η ελίτ εξαγοράζει την παραμονή της στην εξουσία και διορίζοντας και παρέχοντας προνόμια σε ανταλλαγή ψήφων. 

Ήδη έχουν γίνει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) δυο γενναία κουρέματα του χρέους της, το οποίο δημιούργησαν οι τράπεζες παρέχοντας με μεγάλη ευκολία δάνεια. Οι τράπεζες, προετοίμασαν άθελά τους, με τους λανθασμένους χειρισμούς τους, το έδαφος για την χρεοκοπία και την εξάρτηση του Νιγηριανού κράτους. Το οποίο χαρακτηρίστηκε μάλιστα ως διεφθαρμένο όπως και ο λαός. 

Επίσης η Βενεζουέλα η οποία, βρίσκοντας πετρέλαιο, προσπάθησε να απεγκλωβιστεί από τις ΗΠΑ, παρότι έκανε αρκετές προσπάθειες, σήμερα προκύπτει με αβέβαιο μέλλον, όπως και κάθε χώρα που προάγει τον εθνικισμό.

Υπάρχουν διάφορες εξηγήσεις για το φαινόμενο της «κατάρας των πόρων». 

Πρώτον, οι εξαγωγές πρώτων υλών υποφέρουν από μειώσεις στους όρους εμπορίου (terms of trade), δηλαδή, οι τιμές ορυκτών και γεωργικών προϊόντων ακολουθούν μακροπρόθεσμα πτωτική τροχιά σε σχέση με τις τιμές των κατασκευών και άλλων προϊόντων. Έτσι διευρύνεται το κενό μεταξύ των πλουσίων βιομηχανικών χωρών και των φτωχών χωρών που εξάγουν φυσικούς πόρους. 

Δεύτερον, οι οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πόρων είναι ευάλωτες στην αστάθεια των τιμών. Η αστάθεια των τιμών έχει τρεις κύριες συνέπειες σε μια εγχώρια οικονομία: 
(α) τον περιορισμό των ιδιωτικών επενδύσεων, 
(β) τον περιορισμό των κρατικών εσόδων και 
(γ) τον περιορισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών. 

Τρίτο, οι βιομηχανίες εκμετάλλευσης πόρων είναι απίθανο να τονώσουν των ανάπτυξη στην υπόλοιπη οικονομία, ειδικότερα, αν οι ξένες πολυεθνικές εταιρείες που κυριαρχούν στην εξόρυξη πόρων έχουν την δυνατότητα να επαναπατρίζουν τα κέρδη τους, αντί να τα επενδύουν σε τοπικό επίπεδο. 

Τέλος, ο προερχόμενος από τους πόρους πλούτος προκαλεί ένα είδος μυωπίας μεταξύ των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων. Οι πρόσοδοι των πόρων μπορεί να επιφέρουν είτε μυωπική νωθρότητα είτε μυωπική εφορία στους νομοθέτες. 

>>> ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ & ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΤΗΣ BRIEF <<<

Με άλλα λόγια οι πρόσοδοι των πόρων οδηγούν σε παράλογη ευφορία, δημιουργώντας μια νοοτροπία ανάμεσα στους επιχειρηματίες «γίνε πλούσιος γρήγορα» και μια ψυχολογία μεταξύ των νομοθετών «οικονομικής ανάπτυξης και συρρίκνωσης» που χαρακτηρίζεται από περιόδους υπερβολικής αισιοδοξίας με νομοθετήματα χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις επόμενες γενεές.

Όσον αφορά τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων της Κύπρου, στα οποίο εναποθέτουμε τις ελπίδες μας για μια καλύτερη ζωή, είναι στο χέρι μας να διαμορφώσουμε το μέλλον, έτσι ώστε να βασίζεται στο επιτυχημένο μοντέλο της Νορβηγίας αλλιώς η άλλη επιλογή θα είναι το κατευθυνόμενο μοντέλο της «κατάρας των πόρων», όπως αυτό της Νιγηρίας.

*Πρόεδρος Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου

 
396
Thumbnail

Ο δεύτερος λόγος είναι επειδή όλοι κρίνονται και ευτυχώς που οι εκλογές είναι μόλις σε 11 μήνες διότι οι ψηφοφόροι γενικώς έχουν κοντή μνήμη και ξεχνούν αλλά αυτή τη φορά επειδή τα πράγματα θα είναι ακόμη νωπά θα μπορούν οι πολίτες να τιμωρήσουν αυτούς που θέλουν και να επιβραβεύσουν αυτούς που θέλουν... 

ad1mobile


ΓΡΑΦΕΙ Ο
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΓΓΑΡΗΣ 
Twitter: @tsangarisp

Τελικά ο Αναστασιάδης τα κατάφερε; Ούτε εγγυήσεις, ούτε Γενικούς Ελεγκτές, ούτε και εγκρίσεις από την Βουλή των Αντιπροσώπων; Ήθελε να δώσει ένα γενναίο πακέτο προς τις επιχειρήσεις -μικρές, μεσαίες, μεγάλες- όπως και προς τους αυτοτελώς εργαζομένους για το restart της Οικονομίας και φαίνεται πως βρήκε τον τρόπο, αλλά την ίδια ώρα ακόμη δεν ξεκαθάρισε κατά πόσο για κάποια μέτρα απαιτείται η έγκριση ή όχι από τη Βουλή. Στο ίδιο πακέτο, η Κυβέρνηση πρόσθεσε και «κοινωνικές πινελιές» για ιδιώτες που επιθυμούν να προχωρήσουν σε αγορά ή να κτίσουν το δικό τους σπίτι. Στα 13 μέτρα που εξήγγειλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, την Τετάρτη (27/5) περιλαμβάνονται και προτάσεις στήριξης του Τουρισμού.

Το δεύτερο πακέτο του Νίκου Αναστασιάδη (αυτό που εξήγγειλε δηλαδή την 27η Μαΐου) είναι πέραν των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ (είναι γύρω στα 1,9δισεκατομμύρια η εφάπαξ χρηματοδότηση μαζί με τα διάφορα κονδύλια για δάνεια και επιπλέον τα ποσά που θα δαπανηθούν για την επιδότηση των επιτοκίων) ενώ το πρώτο πακέτο (ειδικά ανεργιακά επιδόματα, επιδόματα φοιτητών, επιδόματα φροντίδας, κτλ) ήταν ύψους 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ

Με λίγα λόγια η Κυβέρνηση Αναστασιάδη έριξε (και θα ρίξει) χρήμα στην αγορά ύψους περίπου 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ

Άλλαξε όμως το κλίμα της αγοράς; Το χρήμα αυτό, το οποίο ρίχτηκε και θα ριχτεί στο παζάρι μέσω διαφόρων προγραμμάτων, αυτό υποτίθεται πως πρέπει να κάνει. Να διαδραματίσει το δικό του ρόλο ώστε να αλλάξει το κλίμα και να αρχίσει η οικονομία να εξέρχεται από την ύφεση. Τα δεδομένα είναι εκεί: Οι  μισθοί των εργαζομένων «επιδοτούνται» από το κράτος βοηθώντας την ίδια ώρα κατ’ αυτό τον τρόπο τους εργοδότες να παίρνουν οικονομικές ανάσες, από την άλλη, τώρα, θα διατεθεί «φτηνό χρήμα» στους επιχειρηματίες ώστε να κάνουν reboost. Οι μεν εργαζόμενοι μέσω των πρώτων προγραμμάτων στα οποία μετείχαν οι εργοδότες τους μπορούν να νιώθουν επαγγελματική σιγουριά αφού δεν μπορούν να απολυθούν… τουλάχιστον για την ώρα! 

Το κλίμα πάντως μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να είναι και ιδιαίτερα θετικό. Οι απόψεις διίστανται με κάποιους να εμφανίζονται αισιόδοξοι αλλά με κάποιους άλλους να εμφανίζονται απαισιόδοξοι. 

Ευτυχώς όμως που έρχονται και εκλογές. Βουλευτικές. Για δυο λόγους: 

Ο πρώτος λόγος, που ίσως να ακούγεται και οξύμωρο (διότι αρκετοί είναι αυτοί που θεωρούν ότι ακριβώς λόγω εκλογών και λόγω πολιτικών παίγνιων το πακέτο στήριξης των επιχειρήσεων αρχικώς ακυρώθηκε (λόγω ασυμφωνίας) και μετέπειτα ακόμη και το Plan B καθυστέρησε τόσο πολύ που τώρα -κάποιοι υποστηρίζουν- είναι δώρο άδωρο), είναι πως τα πράγματα ενδεχομένως να ήταν πολύ χειρότερα αν δεν βρισκόμασταν τόσο κοντά στις βουλευτικές εκλογές 

ad2mobile

Διότι αν τώρα οι πολιτικές που ανακοινωθήκαν και εφαρμόζονται διαθέτουν φιλολαϊκή προσέγγιση, υπάρχουν αμφιβολίες αν θα διέθεταν αυτή την προσέγγιση αν δεν είχαμε εκλογές. Αν τώρα τα πακέτα προστατεύουν έστω και λίγο τους εργαζομένους, υπάρχουν αμφιβολίες αν θα τους προστάτευαν αν δεν είχαμε εκλογές. Αν τώρα είναι όλοι «στην πρίζα» για τα μέτρα, υπάρχουν αμφιβολίες αν θα ήταν alert αν δεν είχαμε εκλογές. Αν τώρα δεν μπήκαμε σε Μνημόνιο, υπάρχουν αμφιβολίες αν δεν θα μπαίναμε αν δεν είχαμε εκλογές (όχι πως αυτό είναι απαραίτητα αρνητικό). Αν τώρα συντηρήθηκαν οι μισθοί στο Δημόσιο χωρίς παγοποιήσεις, υπάρχουν αμφιβολίες αν θα έμεναν ανέγγιχτοι αν δεν είχαμε εκλογές. 

Ο δεύτερος λόγος είναι επειδή όλοι κρίνονται και ευτυχώς που οι εκλογές είναι μόλις σε 11 μήνες διότι οι ψηφοφόροι γενικώς έχουν κοντή μνήμη και ξεχνούν αλλά αυτή τη φορά επειδή τα πράγματα θα είναι ακόμη νωπά θα μπορούν οι πολίτες να τιμωρήσουν αυτούς που θέλουν και να επιβραβεύσουν αυτούς που θέλουν... 

article 1