Η χάραξη των ΑΟΖ θα πρέπει να γίνεται στη βάση της αρχής της ευθυδικίας-Είναι νόμιμη η σύμβαση Άγκυρας-Τρίπολης;

Η καθηγήτρια Νέλε Ματς-Λυκ είναι διευθύντρια του Ινστιτούτου για το Διεθνές Δίκαιο Βάλτερ Σύκινγκ του Πανεπιστημίου του Κιέλου. Πρόκειται για ένα από τα διεθνώς κορυφαία επιστημονικά ιδρύματα σε ό,τι αφορά το δίκαιο της θάλασσας. Η συζήτηση με την κ. Ματς-Λυκ περιστράφηκε γύρω από ζητήματα που αφορούν τη χάραξη των θαλάσσιων συνόρων στη Μεσόγειο.

Deutsche Welle: Κυρία Ματς-Λυκ, πόσο ξεκάθαρα ρυθμίζεται στο διεθνές δίκαιο η κατανομή των θαλάσσιων περιοχών σε σχέση με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) ανάμεσα σε γειτονικές χώρες;

δ
Καθηγήτρια Νέλε Ματς-Λυκ

Νέλε Ματς-Λυκ: Ορίζεται σαφώς ότι τα κράτη θα πρέπει να συμφωνήσουν για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Είναι λιγότερο σαφές πως θα έπρεπε να είναι αυτή η συμφωνία. Όταν τα κράτη συνάψουν μια σύμβαση είναι πολύ ελεύθερα να επιλέξουν τη μέθοδο που θα χρησιμοποιήσουν και το αποτέλεσμα στο οποίο θα καταλήξουν. Εάν υποβάλουν αυτή την υπόθεση σε ένα διεθνές δικαστήριο ή σε ένα διεθνές διαιτητικό δικαστήριο, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασίσει με γνώμονα την αρχή της ευθυδικίας (Equity). Είναι σαφές ότι κάθε φορά εξετάζεται η μεμονωμένη περίπτωση. Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας δεν έχει μια σταθερή μεθοδολογία που να ισχύει για όλες τις διαφορές που αφορούν θαλάσσια σύνορα, παρόλο που η νομολογία έχει αναπτύξει ορισμένα κριτήρια.

>>> Ειδήσεις – Κεφάλαιο Ενέργεια Brief <<< 

Τι ισχύει στην περίπτωση των νησιών;

σ
Τσαβούσογλου: Δεν γίνεται το Καστελόριζο που βρίσκεται στα παράλια της Τουρκίας να έχει μια τόσο μεγάλη ΑΟΖ

Έχουν τα νησιά μια παρόμοια ΑΟΖ με την ηπειρωτική χώρα, δηλαδή 200 ναυτικά μίλια;

Ναι, εάν ένα νησί πληροί τις προϋποθέσεις για τον ορισμό ενός νησιού σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τη θάλασσα. Δηλαδή, εάν πρόκειται για μια φυσικά διαμορφωμένη περιοχή ξηράς που προεξέχει από το νερό ακόμα και με πλημμυρίδα, διαφέρει δε ευδιάκριτα από ένα γυμνό βράχο - π.χ. επειδή είναι κατοικήσιμο. Η διάκριση μεταξύ νησιών και βράχων μπορεί σε μεμονωμένες περιπτώσεις να είναι δύσκολη. Τα «πραγματικά» νησιά μπορούν όπως η ηπειρωτική χώρα να διεκδικήσουν 200 ναυτικά μίλια ΑΟΖ και 200 ναυτικά μίλια υφαλοκρηπίδα. Οι βράχοι, από την άλλη πλευρά, μπορούν να διεκδικήσουν μόνο 12 ναυτικά μίλια χωρικά ύδατα, συμπεριλαμβανομένου του αντίστοιχου βυθού, αλλά χωρίς ΑΟΖ και χωρίς υφαλοκρηπίδα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η διάκριση είναι τόσο σημαντική. Σε περίπτωση που η ΑΟΖ ενός νησιού αλληλεπικαλύπτεται με τις ζώνες άλλων κρατών, θα πρέπει τα κράτη να συμφωνήσουν την οριοθέτηση των συνόρων.

>>> Ροή Ειδήσεων Brief – Επιλεγμένο περιεχόμενο <<<

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε σε συνέντευξή του στη Süddeutsche Zeitung την περασμένη εβδομάδα πως είναι απαράδεκτο ένα «μικρό ελληνικό νησί», εννοεί το Καστελόριζο, το οποίο απέχει 500 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Ελλάδα, να διεκδικεί έκταση 40.000 τετραγωνικών μιλίων. Έχει δίκιο;

δ
Νησί που διεκδικεί η Γαλλία στο Νότιο Ειρηνικό με 200 ναυτικά μίλια ΑΟΖ

Η γαλλική ΑΟΖ είναι μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές ζώνες στον κόσμο. Η Γαλλία διεκδικεί στον Νότιο Ειρηνικό και τον Αρκτικό Ωκεανό πολλά μικρά νησιά και αντίστοιχες τεράστιες θαλάσσιες περιοχές γύρω από αυτά. Δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση, ένα μικρό νησί, το οποίο απέχει πάρα πολύ από την ηπειρωτική χώρα, να διεκδικεί θαλάσσιες ζώνες. Αυτό συνηθίζεται και εξαρτάται από το σε ποια νησιά τα κράτη διεκδικούν κυριαρχία. Πολύ πιο σημαντικό είναι το ζήτημα αν αυτή η διεκδίκηση επηρεάζει την ΑΟΖ άλλων χωρών. Όταν στην περίπτωση δύο όμορων κρατών, για παράδειγμα η Τουρκία και η Ελλάδα, το μικρό νησί του ενός βρίσκεται στα παράλια του άλλου, τότε θα πρέπει η οριοθέτηση των συνόρων να λαμβάνει υπόψη την αρχή της ευθυδικίας. Δικαστήρια διαιτησίας και διεθνή δικαστήρια δεν λαμβάνουν υπόψη τα μικρά νησιά κατά τη χάραξη των συνόρων, σε περίπτωση που αυτό θα προκαλούσε μια δυσαναλογία. Αυτή η πρακτική δεν αναιρεί όμως το γεγονός ότι επί της αρχής αυτά τα νησιά μπορούν ασφαλώς να διεκδικήσουν την οικονομική ζώνη που προβλέπει το θαλάσσιο δίκαιο. Όλα τα άλλα είναι ζητήματα που θα πρέπει να εξετασθούν για κάθε μεμονωμένη περίπτωση ξεχωριστά.

Η σύμβαση Άγκυρας-Τρίπολης

σ
Ματς-Λυκ: Η σύμβαση για την ΑΟΖ που συνήψαν ο πρωθυπουργός της Λιβύης αλ Σαράτζ και ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Ελλάδα

Η Τουρκία υπέγραψε Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) με την κυβέρνηση της Λιβύης για την οριοθέτηση  θαλάσσιων περιοχών στην ανατολική Μεσόγειο. Η κυβέρνηση της Τρίπολης μεν αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ ως νόμιμη κυβέρνηση της χώρας, αλλά στη Λιβύη μαίνεται εμφύλιος πόλεμος και το κοινοβούλιο που έχει την έδρα του στο Τομπρούκ αρνήθηκε να επικυρώσει το Μνημόνιο. Ποια είναι η διεθνής νομική υπόσταση αυτού του MoU;

Αν το εξετάσουμε από τη σκοπιά των προθέσεων των συμβαλλόμενων πλευρών, τότε πρόκειται ασφαλώς για μια διεθνή συνθήκη. Ένδειξη είναι η πρόθεση να τεθεί το μνημόνιο σε ισχύ. Μόνο κάτι που παράγει δεσμευτικό έννομο αποτέλεσμα τίθεται συνήθως σε ισχύ. Ένα άλλο ενδεικτικό στοιχείο των προθέσεων είναι ότι μετά την επικύρωσή του το μνημόνιο θα κατατεθεί στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Κατά κανόνα, κατατίθενται μόνο συμβάσεις διεθνούς δικαίου. Εάν όμως αυτή η συνθήκη πράγματι μπορεί να επικυρωθεί ή επικυρωθεί καν από το κοινοβούλιο της Λιβύης, είναι ένα εσωτερικό συνταγματικό ζήτημα. Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να έχει κατατεθεί η επικυρωμένη σύμβαση στον ΟΗΕ. Αυτό αποτελεί μια ένδειξη ότι η κυβέρνηση της Λιβύης θεωρεί ότι απαιτείται κοινοβουλευτική απόφαση. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι όμως ένα δευτερεύον ζήτημα. Ακόμα κι αν μια σύμβαση συνάφθηκε και έχει τεθεί σε ισχύ με έγκυρο τρόπο, δεν μπορεί να παράγει κανένα αποτέλεσμα σε βάρος τρίτων. Μια σύμβαση ανάμεσα στην Τουρκία και τη Λιβύη, η οποία αγνοεί εντελώς τις αξιώσεις της Ελλάδας σε θαλάσσιες ζώνες, δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα, τουλάχιστον, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα.

Πριν μερικές εβδομάδες, η Ελλάδα και η Ιταλία υπέγραψαν σύμβαση για την οριοθέτηση των αντίστοιχων ΑΟΖ χωρίς να ρωτήσουν άλλες γειτονικές χώρες. Θα έπρεπε να το είχαν κάνει;

Το αν θα πρέπει να είχαν ρωτήσει όμορες χώρες εξαρτάται από το αν έχουν αλληλεπικαλυπτόμενα σύνορα με αυτές. Επί της αρχής ισχύει: κατά την οριοθέτηση μιας περιοχής που διεκδικείται από δύο πλευρές, δεν χρειάζεται να συμπεριληφθούν άλλα κράτη. Όμως, ειδικά στη Μεσόγειο, όπου οι θαλάσσιοι χώροι είναι στενοί και οι περιοχές μερικές φορές αμφιλεγόμενες, θα πρέπει κάθε φορά να εξετάζεται προσεκτικά αν η οριοθέτηση επικαλύπτεται με αυτήν τρίτων χωρών. Πάντως, η διμερής οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων είναι κοινή πρακτική. Το πρόβλημα είναι αλλού. Αν, δηλαδή, αγνοούνται υπάρχουσες αξιώσεις άλλων χωρών όπως και de facto υπαρχόντων νησιών. 

Μη νόμιμες οι τουρκικές γεωτρήσεις στην Κύπρο

σ
Το τουρκικό γεωτρύπανο «Φατίχ» στα ανοιχτά της Κύπρου

Είναι νομικά καλυμμένες οι τουρκικές γεωτρήσεις στα ανοικτά της Κύπρου;

Όχι κατά τη γνώμη μου. Ακόμη και αν το στάτους της βόρειας Κύπρου είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο, οι τουρκικές γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στην κυπριακή υφαλοκρηπίδα δεν καλύπτονται νομικά.

Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας. Σημαίνει αυτό ότι δεν δεσμεύεται από αυτήν;

Η Τουρκία δεν δεσμεύεται νομικά από τη σύμβαση αυτή καθ’ αυτή, επειδή δεν έχει γίνει συμβαλλόμενο μέρος. Μόνο τα κράτη που επικυρώνουν ή προσχωρούν σε μια συνθήκη είναι νομικά υποχρεωμένα να την εφαρμόζουν. Επομένως, δεν έχει πρόσβαση στο Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας και ούτε στην Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Όρια της Υφαλοκρηπίδας. Αλλά πολλοί από τους κανονισμούς της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως οι θαλάσσιες ζώνες και η αρχή της ευθυδικίας κατά την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, έχουν στο μεταξύ εθιμική ισχύ. Δηλαδή, οι κανονισμοί ισχύουν ανεξάρτητα από τη σύμβαση και δεσμεύουν και μη συμβαλλόμενα μέρη, όπως η Τουρκία ή οι ΗΠΑ. Παρεμπιπτόντως, και αυτές οι χώρες αναγνωρίζουν ευρέως την ισχύ του εθιμικού δικαίου. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Τουρκία, αν και μη συμβαλλόμενο μέρος, επικαλείται κανονισμούς της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας.

>>> Όλες οι έρευνες και αναλύσεις της Brief <<<

Ποιες δυνατότητες βλέπετε για να αποκλιμακώσουν η Άγκυρα, η Αθήνα και η Λευκωσία την ένταση που επικρατεί για την οριοθέτηση των ΑΟΖ και ενδεχομένως να λύσουν τις διαφορές;

δ
Αθήνα, Λευκωσία και Άγκυρα θα μπορούσαν να απευθυνθούν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή ένα διεθνές δικαστήριο διαιτησίας θα μπορούσαν να αναλάβουν την υπόθεση. Προϋπόθεση είναι να συμφωνήσουν τα εμπλεκόμενα κράτη. Μέχρι να εκδοθεί μια απόφαση ή να συναφθεί μια διμερής συμφωνία, θα μπορούσαν τα κράτη να συμφωνήσουν σε μια προσωρινή λύση που θα προβλέπει την από κοινού οικονομική ανάπτυξη (Joint Development) των επίμαχων θαλάσσιων περιοχών. Από αυτή την προσωρινή λύση δεν θα προέκυπταν αξιώσεις και ούτε θα προκαταλάμβανε το αποτέλεσμα μιας μεταγενέστερης διευθέτησης. Τα κέρδη θα μοιράζονται ώσπου κάποτε, ίσως, συμφωνηθεί μια οριοθέτηση. Στην πράξη, ωστόσο, αυτή η κοινή διαχείριση μπορεί τελικά να γίνει η μόνιμη λύση.

Πηγή: Παναγιώτης Κουπαράνης/DW

 
1792
Thumbnail

Στη διελκυστίνδα Γαλλίας-Τουρκίας με φόντο τα τεκταινόμενα στη Λιβύη και την ελληνοτουρκική ένταση στη Μεσόγειο αναφέρεται η Süddeutsche Zeitung. Υπό τον τίτλο «Σύμμαχοι σε τροχιά σύγκρουσης» η εφημερίδα σημειώνει ότι «η επεκτακτική δράση της Τουρκίας στη Μεσόγειο εξοργίζει τις χώρες της περιοχής και τους νατοϊκούς εταίρους, με τη Γαλλία να ζητά μάλιστα κυρώσεις μετά από θερμό επεισόδιο».

ad1mobile

Σύμφωνα με την SZ «βασική αιτία της διαμάχης είναι η στρατιωτική παρέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη στο πλευρό της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης του πρωθυπουργού Σαράτζ αλλά και οι αξιώσεις της Άγκυρας σχετικά με πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου τα οποία διεκδικούν επίσης Κύπρος και Ελλάδα. Στην ανατολική Μεσόγειο επίκειται θερμό καλοκαίρι, με τον έλληνα υπουργό Άμυνας Νίκο Παναγιωτόπουλο να μη αποκλείει ακόμη και στρατιωτική σύγκρουση».

Παραπέμποντας στη χθεσινή επίσκεψη του τούρκου ΥΠΕΞ στο Βερολίνο η εφημερίδα σημειώνει ότι ο Τσαβούσογλου διαβεβαίωσε μεν «τον φίλο του Χάικο ότι η Τουρκία είναι έτοιμη για διάλογο και ανοιχτή στη διαμεσολάβηση του Βερολίνου. Ο Μάας κατέστησε όμως σαφές ότι ο διάλογος θα δυσκόλευε εάν η Τουρκία έστελνε ερευνητικά πλοία με στρατιωτική συνοδεία μπροστά στην Κρήτη ή την Κύπρο. Όπως είπε, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Προεδρίας στην ΕΕ μπορούν να τεθούν θέματα όπως η διευρυμένη τελωνειακή ένωση που διακαώς επιθυμεί η Τουρκία. Μπορεί να προκύψουν όμως και νέες κυρώσεις. Αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τη συμπεριφορά της Άγκυρας, είπε ο Μάας. Στο Βερολίνο δεν υπάρχει ιδιαίτερη αισιοδοξία, στο δε Παρίσι, την Αθήνα και τη Λευκωσία ακόμη λιγότερη».

Στο πλευρό Κύπρου και Ελλάδας η Γαλλία

δ
«Εδώ και καιρό η Γαλλία θεωρεί ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο απειλούνται από τις νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες»

Όλες τις πληροφορίες γύρω από το θερμό επεισόδιο μεταξύ Γαλλίας-Τουρκίας συνοψίζει σε εκτενές της άρθρο η Frankfurter Allgemeine Zeitung. Αποτυπώνοντας λεπτομερώς τα όσα εκτυλίχθηκαν στις 10 Ιουνίου στην ανατολική Μεσόγειο αλλά και τον πόλεμο δηλώσεων που ακολούθησε, η εφημερίδα παρατηρεί:

«Εδώ και καιρό η Γαλλία θεωρεί ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο απειλούνται από τις νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες. Γι΄ αυτό και ενίσχυσε τη στρατιωτική της συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο. Με την Κύπρο υπεγράφη ήδη στρατιωτική συμφωνία η οποία διασφαλίζει στο γαλλικό ναυτικό τη διαρκή χρήση της ναυτικής βάσης στη Λάρνακα. Η δε ''στρατηγική εταιρική σχέση'' μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας που συμφωνήθηκε στις αρχές του χρόνου είναι αρκετά πιο εκτενής. Δεσμεύει τη Γαλλία να έχει μια ενισχυμένη παρουσία φρεγατών στην ανατολική Μεσόγειο στο πλαίσιο μια κοινής ''στρατηγικής εκφοβισμού''. Αν και δεν το λέει κανείς ανοιχτά, βασικός στόχος είναι η Τουρκία».

Στην αφορμή της σύντομης επίσκεψης Τσαβούσογλου στο Βερολίνο που είναι η αξίωση της Άγκυρας να αρθεί η γερμανική ταξιδιωτική προειδοποίηση για την Τουρκία αναφέρεται η Saarbrückener Zeitung σημειώνοντας: «Η πρόοδος της χώρας στη μάχη κατά του κορωνοϊού είναι προφανής, ειδικά στις τουριστικές περιοχές. Τα μέτρα υγιεινής είναι επίσης εκτεταμένα και δη πολύ περισσότερο απ΄ ότι αλλού. Ενδεχομένως λοιπόν οι λόγοι της απορριπτικής στάσης του γερμανού υπουργού Εξωτερικών να μην σχετίζονται απαραίτητα με τον κορωνοϊό.

Ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν τα βάζει κάθε τόσο με την ΕΕ και τη Γερμανία, λοιδορώντας συχνά τους Ευρωπαίους. Υπήρξαν επίσης και αυθαίρετες συλλήψεις γερμανών πολιτών. Ο Ερντογάν δεν ξέρει από δημοκρατικές αρχές. Η διαμάχη για τη χαλάρωση των ταξιδιωτικών οδηγιών αποσκοπεί προφανώς στο να του δώσει και ένα μάθημα. Ασφαλώς και η γερμανική πλευρά δεν θα το παραδεχόταν αυτό».

Η φόρμα εντοπισμού προκαλεί σύγχυση στους τουρίστες

δ
«Όταν δεν μπορεί να επιδειχθεί το barcode μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο ύψους έως και 500 ευρώ»

Η σύγχυση που έχει προκαλέσει η νέα φόρμα εντοπισμού PLF, την οποία καλούνται να συμπληρώνουν στο προοίμιο όσοι θέλουν να ταξιδέψουν προς την Ελλάδα συνεχίζει να αποτυπώνεται στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης.

Η εφημερίδα Die Welt και υπό τον τίτλο «Αυτοί οι κανόνες ισχύουν στην Ελλάδα για παραθεριστές» σημειώνει ότι «στην Ελλάδα άνοιξαν και πάλι για τις διεθνείς πτήσεις όλα τα αεροδρόμια στα νησιά και τις τουριστικές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας. […] Ωστόσο η είσοδος στη χώρα συνδέεται με αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας και επιτρέπεται μόνον κατόπιν προηγούμενης δήλωσης. Γιατροί πραγματοποιούν ελέγχους σε όλα τα αεροδρόμια. Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες η Ελλάδα έχει εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό κρουσμάτων κορωνοϊού και με τα μέτρα αυτά προσπαθεί να αποτρέψει το ενδεχόμενο εξάπλωσης του ιού μέσω του τουρισμού».

>>> Ροή Ειδήσεων Brief – Επιλεγμένο περιεχόμενο <<<

Σχετικό άρθρο φιλοξενεί και η t-online.de υπό τον τίτλο «Η υποχρεωτική δήλωση προκαλεί σύγχυση: Οι παραθεριστές απειλούνται με πρόστιμα». Σχολιάζοντας ότι «[...] η υποχρεωτική ηλεκτρονική δήλωση προκαλεί καταρχάς χάος» η ειδησεογραφική ιστοσελίδα της Telekom αναφέρεται και σε πιθανά πρόστιμα για όσους ταξιδιώτες δεν έχουν συμπληρώσει τη φόρμα εντοπισμού επιβατών και συνεπώς δεν μπορούν να επιδείξουν το απαραίτητο barcode. «Όπως αναφέρει το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών, όταν δεν μπορεί να επιδειχθεί το barcode μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο ύψους έως και 500 ευρώ. Επιπλέον ορισμένες αεροπορικές εταιρίες αρνούνται τη μεταφορά επιβατών που δεν έχουν τον κωδικό. Σε αυτή την περίπτωση δεν μπορούν να ξεκινήσουν το ταξίδι τους για την Ελλάδα».

ad2mobile

Πηγή: Κώστας Συμεωνίδης/DW


 

article 1